Những gì bạn làm cho người khác bây giờ chính là đang làm cho bản thân mình. Kết được là trái thiện hay trái ác thì người nhận được cuối cùng không phải một ai khác, mà là chính bản thân bạn.

Tô Đông Pha là nhà văn, nhà thơ nổi tiếng vào thời Tống, trong cuộc đời ông đã từng phải chịu án oan “thi án Ô Đài” (Tô Đông Pha dùng thơ để ngầm giễu cợt triều đình). Cũng từ đó con đường của ông đầy chông gai, trắc trở, không ngừng bị giáng chức từ, mỗi lần giáng chức lại là một lần bị đày ải đến nơi xa xôi và hoang vắng lạnh lẽo hơn. Nhưng dù cả một đời trắc trở, đầy gió sương, ông vẫn luôn luôn trải ân trạch thiên hạ bằng tấm lòng lương thiện của mình.

Ở Từ Châu, Tô Đông Pha từng sớm tối không nghỉ, trầm mình trong bùn lầy, vật lộn với con lũ suốt 45 ngày để cứu bách tính. Ở Hàng Châu, ông xây dựng Tô Đề, tu sửa đường dẫn nước, giải quyết được nỗi lo nước lũ hàng nghìn năm của thành Tô Châu. Ở Mật Châu, ông diệt nạn châu chấu, cứu chúng dân khỏi nạn đói.

Ngô Vị Đạo, một thư sinh nghèo bị bắt vì đã mạo danh Tô Đông Pha để vận chuyển lậu tơ lụa tới Hàng Châu. Khi Tô Đông Pha biết được rằng cậu ta chỉ vì quá nghèo nên muốn tiết kiệm một chút lộ phí để kịp đi thi, bèn đổi cho Ngô Vị Đạo hai lạng bạc theo đúng giá tơ lụa lúc đó. Một đứa con bất hiếu âm thầm bán nhà của mẫu thân mình cho Tô Đông Pha. Sau khi biết chuyện, Tô Đông Pha không quản hoàn cảnh khó khăn của bản thân lúc đó, ông đã trả lại ngôi nhà cho bà lão mà không lấy lại một đồng.

Chính những nghĩa cử cao đẹp trong nhân cách của ông đã làm cảm động Trời đất, cảm động lòng người, chúng đã giúp ông bình an thoát khỏi được nhiều tai họa âm mưu, cũng giúp ông có được tình cảm chân thành của mọi người.

Trong nguy nan, nhờ thiện duyên mà có được quý nhân trợ giúp

Có kẻ tiểu nhân trong triều cho rằng năm xưa Tô Đông Pha có thù oán với Trần Thái Thú, bèn giáng chức ông đày đến Hàng Châu – nơi con trai của Trần Thái Thú là Trần Tháo đang sống ẩn cư. Hắn muốn nhân cơ hội này mà mượn dao giết người. Nhưng Trần Tháo lại nghe không ít những lời tốt đẹp về Tô Đông Pha từ chính miệng cha mình, nên ngược lại ông lại trở thành bạn tốt và giúp đỡ Tô Đông Pha trong suốt thời gian Tô Đông Pha bị đày đến Hàng Châu.

Mới đầu quan hệ giữa Trần Thái Thú và Tô Đông Pha không được tốt lắm. Trần Thái Thú vốn là một vị quan rất có tiếng tăm, ông xuất thân là người học võ. Nhưng với ông, Tô Đông Pha lại chỉ là một thư sinh vô dụng xuất thân bần hàn, tuổi thiếu niên có chút đắc ý và bồng bột. Do vậy mỗi khi Tô Đông Pha viếng thăm ông đều không cho tiếp kiến. Đôi khi Thái Thú còn để ông đợi ngoài cửa rất lâu.

Mãi cho tới một năm hoả hoạn giáng xuống Thiểm Tây, rất nhiều rau màu đều thất thu, lê dân rơi vào nạn đói. Một lần nọ, khi Tô Đông Pha và Trần Thái Thú đi tuần ngoài thành, nhìn thấy một vài thi thể của các em nhỏ chết đói nằm ven đường, Tô Đông Pha bật khóc như mưa. Ông vừa khóc ròng vừa mang thi thể đi mai táng. Sau đó Tô Đông Pha còn tích cực tổ chức quyên góp từ thiện, xây dựng một trại nuôi dưỡng cô nhi và cứu được 30, 40 cô nhi bị đói khát mang về nuôi dưỡng trong nhà mình.

Những nghĩa cử này Trần Thái Thú đều để mắt tới. Dẫu vì thể diện, ngoài miệng ông không muốn nói ra, nhưng cách nhìn của ông về Tô Đông Pha đã thay đổi rất lớn.

Khi Tô Đông Pha lo lắng vì gặp nạn đói ở phương Nam xa xôi, vẫn thường có người hàng xóm làm nông bình thường mang đến cho ông một gáo nước, một hũ đồ ăn, hoặc vị Thái Thú tại địa phương cũng mang đến cho ông một hũ rượu, một đĩa thịt. Thậm chí có vị quan viên vì để tiếp tế cho Tô Đông Pha, hay đến quá gần ông mà bị cách chức cũng không hối tiếc.

Ở Đảm Châu, khi Tô Đông Pha rơi vào cảnh không nhà không cửa, thì cậu thư sinh nghèo tại địa phương lại tự phát tổ chức mọi người dựng giúp ông một cái “am trầu cau” làm nơi dung thân

Khi ông bị áp giải đến Bắc Quy, mỗi một thành ông đặt chân tới, dân chúng hàng vạn người đều đổ ra đường. Mọi người đều đợi ở cổng thành để chào đón con người lương thiện này, họ tung hoa chúc mừng như mưa khắp nơi.

Mã Mộng Đắc, một người bạn của ông, dẫu đi tới đâu cũng sát cánh bên ông. Ông Mã vô cùng tín nhiệm và sùng bái ông, dẫu phải cùng ông chịu khổ, sống những ngày tháng nghèo khổ ông Mã cũng cam lòng.

Do sự hồi đáp của thiện tâm mang lại, Tô Đông Pha đã sống yên lòng, an vui trong những chuỗi ngày gian nan nhất của cuộc đời mình. Những gì ông làm cho người khác, sau này đều đã thành những sự tương trợ tốt nhất cho ông trong những ngày khó khăn. Tô Đông Pha giúp người mà không màng vụ lợi, cuối cùng người khác cũng chẳng màng gian nguy đến giúp ông. Khi bạn có thể trở thành ân nhân của người khác, thì ở đâu đó đã có một ân nhân được an bài dành cho bạn để cứu trợ bạn trong lúc khó khăn. Luật nhân quả chẳng khi nào lầm lỗi.

Lưu Thủy biên tập và tổng hợp